Międzynarodowa Lista Pamięci Świata – UNESCO

Pierwszym skojarzeniem, które nasuwa się po usłyszeniu słowa UNESCO jest Lista Światowego Dziedzictwa, na której znajdują się obiekty dziedzictwa kulturowego i dziedzictwa naturalnego. Mało kto wie, że w ramach UNESCO powstała także druga lista, na której znalazły się ważne obiekty dziedzictwa dokumentacyjnego. Mowa tutaj o Międzynarodowej Liście Programu UNESCO Pamięć Świata.

Pamięć Świata

Program UNESCO Pamięć Świata (Memory of the World) istnieje od 1992 roku. Jego celem jest podejmowanie działań służących ochronie i udostępnianiu międzynarodowego dziedzictwa dokumentacyjnego. Pod tym pojęciem rozumie się “różnego typu obiekty o szczególnym znaczeniu historycznym i kulturowym. Mogą to być zarówno dokumenty i zespoły archiwalne, rękopisy przechowywane w bibliotekach i muzeach, jak i druki o wyjątkowej wartości dokumentacyjnej, a także inskrypcje oraz dokumenty audiowizualne (na nośniku analogowym lub cyfrowym).” 

Pięć lat po rozpoczęciu projektu Pamięć Świata zadecydowano o stworzeniu Międzynarodowej Listy Programu UNESCO Pamięć Świata. Jest do druga najważniejsza lista obiektów dziedzictwa kulturowego i dziedzictwa naturalnego, zaraz po Liście światowego dziedzictwa UNESCO.  

Obecnie na Międzynarodowej Liście UNESCO Pamięć Świata znajduje się obecnie 350 obiektów z 107 krajów. Co dwa lata Dyrektor Generalny UNESCO, na wniosek Międzynarodowego Komitetu Doradczego (IAC) wpisuje na tą listę kolejne obiekty dziedzictwa dokumentacyjnego o szczególnym, ogólnoświatowym znaczeniu. Aby zostały wpisane, muszą spełniać kryteria określone w podstawowym dokumencie Programu Pamięć Świata – Memory of the World: General Guidelines. 

Poniżej przedstawiam ranking pięciu obiektów dziedzictwa dokumentacyjnego, które znalazły się na Liście Pamięć Świata, a które najbardziej mi się spodobały: 

Złoty List króla Birmy Alaungpayi do króla Wielkiej Brytanii Jerzego II – Birma, Mjanmar

List ten jest wyjątkowym świadectwem w historii świata, a także w dziejach Birmy i Europy w XVIII wieku i ma wybitne walory estetyczne. Napisany został na walcowanym złocie! List został napisany w języku birmańskim. W jego treści zawarta jest propozycja handlowa wysłana 7 maja 1756 r. przez króla Alaungphaya do króla Jerzego II Wielkiej Brytanii w Londynie.

Król Alaungpaya z Birmy był jednym z najbardziej wpływowych władców swoich czasów w Azji Południowo-Wschodniej. W tym samym czasie Brytyjska Kompania Wschodnioindyjska zyskała gruntowną pozycję w Indiach i budowała swoje wpływy gospodarcze i polityczne. W swoim złotym liście król Birmy proponował Jerzemu II poszerzenie stosunków handlowych poprzez założenie przez Kompanię ufortyfikowanej placówki handlowej w portowym mieście Pathein na południowo-zachodnim wybrzeżu Birmy. Jak widać, propozycja ta była na tyle ważna, że przesłano ją w tak dekoracyjnej formie jaką był złoty list.

List jest obecnie przechowywany w Bibliotece Gottfrieda Wilhelma Leibniza w Hanowerze. Na Międzynarodową Listę UNESCO Pamięć Świata został wpisany w 2015 roku. Birma otrzymała ten wpis do listy wraz z Niemcami i Wielką Brytanią. 

„Złoty list” króla Alaungpayi do Jerzego II | Źródło: Wikimedia Commons

Midokanpakuki – zbiór rękopisów dzienników Michinagi Fujiwary – Japonia

Michinaga Fujiwara był najbardziej wpływową osobą na japońskim dworze cesarskim od końca X do początku XI wieku. Wpływał on znacząco na politykę i gospodarkę kraju. Jego pamiętniki stanowią najstarszy na świecie pamiętnik autograficzny – osobisty zapis ważnej historycznie osoby. Zawiera żywe przedstawienia wydarzeń politycznych, gospodarczych, społecznych, kulturalnych, religijnych i międzynarodowych oraz spraw dziejących się w centrum władzy w okresie Heian (794-1192), kiedy kultura dworska Japonii osiągnęła szczyt, co czyni go niezwykle ważnym dokumentem zarówno dla historii Japonii, jak i świata.

Pamiętnik znajduje się w Yōmei Bunko w Kioto.  Na Międzynarodową Listę UNESCO Pamięć Świata został wpisany w 2013 roku.

Pamiętnik Michinagi Fujiwary | Źródło: Wikimedia Commons

Rękopis Hunmin Chongum – Korea Południowa

Hunmin Chongum to najważniejszy dokumenty dla Każdego Koreańczyka. To właśnie tam po raz pierwszy pojawił się koreański alfabet zwany współcześnie hangulem. Nowy alfabet został stworzony  Sejonga Wielkiego, czwartego króla dynastii Choson (panującej 1418-1450) aby ułatwić życie zwykłych ludzi, którzy nie umieli używać hanja – hińskich znaków. Dzięki nowemu alfabetowi mogli oni dokładnie i łatwo czytać i pisać w języku koreańskim. Rękopis został wydany w 1446 roku. Książka składa się z tekstu głównego oraz Komentarzy wyjaśniających cel stworzenia nowego systemu pisania ze szczegółowymi komentarzami i przykładami.

Wydanie rękopisu spotkało się z niezadowoleniem chińskiego rządu, który uznał to za próbę odsunięcia chińskiej kultury na margines. W 1504 roku król Yonsan-gun anulował nowy system pisania i nakazał zniszczyć wszystkie kopie Hunmin Chongum. Nie udało się to, ponieważ z rękopisu korzystał już niemal każdy Koreańczyk. 

Rękopis przechowywany jest w Muzeum Sztuki Kansong w Seulu. Na Międzynarodową Listę UNESCO Pamięć Świata został wpisany w 1997 roku.

Rękopis Hunmin Chongum | Źródło: Wikimedia Commons

Kamienna inskrypcja króla Ram Chamhaeng z XIII wieku – Tajlandia

Jest to ważny przykład dziedzictwa dokumentalnego o ważnym znaczeniu, ponieważ dostarcza cennych informacji na kilka głównych tematów światowej historii i kultury. Odnotowuje nie tylko wynalezienie pisma w języku tajskim, które jest podstawą nowoczesnych pism używanych w Tajlandii przez 60 milionów ludzi, ale jego rzadki szczegółowy opis XIII-wiecznego tajskiego stanu Sukhothai odzwierciedla również uniwersalne wartości wspólne dla wielu państw na świecie.  Wartości te obejmują dobre rządy, rządy prawa, wolność ekonomiczną i moralność religijną, w tym przypadku buddyzm, jedną z głównych religii świata.

Wartość inskrypcji jako dokumentu historycznego była już oczywista, gdy w 1991 roku wykorzystano go do poparcia udanej propozycji Tajlandii wpisania historycznego miasta Sukhothai i stowarzyszonych miast historycznych na Listę Światowego Dziedzictwa.

Obiekt został wpisany na Międzynarodową Listę UNESCO Pamięć Świata w 2003 roku.

Kamienna inskrypcja króla Ram Chamhaeng | Autor: Chainwit. Źródło: Wikimedia Commons

Stare rękopisy literatury ludu Naxi zapisane pismem dongba – Chiny

Lud Naxi to potomkowie starożytnego plemienia Qiang, które zamieszkiwało doliny Huanghe i Huangshui w północno-zachodnich Chinach. Po ciągłej wędrówce koczowników, wczesny lud Naxi ostatecznie osiedlił się na wschodnich i zachodnich obszarach wzdłuż górnego biegu rzeki Jinsha. Obecnie na pograniczu prowincji Yunnan, prowincji Syczuan i Tybetu mieszka około 300 000 Naxi.

W kulturze Naxi ważne miejsce odgrywali kapłani zwani dongba. W związku z tym często całą kulturę tego ludu zwie się „kulturą dongba” a religię „religią dongba”. W związku z tym wszystkie znaki piktograficzne, pisma święte, rytualne tańce oraz dzieła sztuki i przybory związane z tą kulturą są poprzedzone słowem „dongba”.

Zbiór obejmuje 1000 woluminów z okresu od roku 60 do czasów dynastii Tang (VII wiek). Są to jedyne zachowane dokumenty tego typu na świecie. Przechowywany jest on w Instytucie Badań nad Kulturą Dongba. Na Międzynarodową Listę UNESCO Pamięć Świata został wpisany w 2003 roku.

Pismo dongba | Źródło: Flickr. com

To wszystko, co przygotowałam dla Was na dzisiaj. Pełną listę obiektów z Międzynarodowej Listy UNESCO Pamięć Świata znajdziesz TUTAJ.

Agnieszka Gach

Źródła: 

Dodaj komentarz

Zapisz się do newslettera