Japońska architektura – Muromachi (1333-1573)

Niedawno zorientowałam się, że minęło już sporo czasu od ostatniego wpisu poświęconego japońskiej architekturze. Dlatego też wznawiam temat. 😀 Dziś czas na lata 1333-1573, czyli na okres Muromachi. Ci, którzy orientują się w historii Japonii wiedzą, że jest to czas, gdy shogun powraca z Kamakury do Kioto. Nie osiadł jednak w centrum miasta lecz w jednej z dzielnic, która nosiła nazwę Muromachi (stąd nazwa okresu i stylu architektonicznego).

Najważniejszym zjawiskiem, z jakim mamy do czynienia mówiąc o architekturze okresu Muromachi jest rosnąca pozycja głównych dowodzących wojska. Swoją pozycję podkreślali oni m.in. poprzez swój patronat artystyczny. W przeciwieństwie do arystokracji, która opowiadała się za tradycyjną architekturą Japonii, dowódcy proklamowali sztukę chińską oraz ducha sekty Zen, która w owym czasie zaczęła dominować nad innymi sektami buddyjskimi. A jako, że w okresie Muromachi władza leżała praktycznie do nich, dominujący wpływ na estetykę i sztukę Japonii miały właśnie Chiny i przybywający stamtąd mnisi.

Bezpośrednio z ich działalnością wiąże się rozwój ceremonii parzenia herbaty, która łączyła ze sobą wrażliwość religijną oraz znawstwo artystyczne. W związku z rosnącym zainteresowaniem związanym z tymi ceremoniami wynikła potrzeba na nowe rozwiązanie architektoniczne, którym były specjalne pawilony ogrodowe nazywane tsuke shoin. Wchodziło się do nich przez nieduży otwór, zwany nijiri-guchi (80×70 cm). Główne pomieszczenie, w którym przeprowadza się ceremonią nazywamy chashitsu. Znajdowała się tam specjalna wnęka o nazwie tokonoma, przeznaczona do eksponowania wiszącego na ścianie pionowego obrazu wykonanego na zwoju (kakemono) oraz wazy (hanaire) na kwiaty chabana (odmiana ikebany). Sam pokój urządzany był  według zasady wabi-sabi, która oznaczała piękno odnajdywane w spokojnej prostocie i ascetycznym wyrafinowaniu. Dlatego też w chashitsu nie było  mebli i innych zbędnych przedmiotów, za wyjątkiem mat tatami, na których siedzieli goście.  [O samej ceremonii herbacianej będę mówić w osobnym poście]

Pawilon herbaciany w ogrodzie Sorakuen w Kobe | Źródło: ustung via Foter.com / CC BY

Przykładowe wnętrze pawilonu herbacianego | Źródło: Wikimedia Commons

W przypadku architektury rezydencjonalnej nadal możemy mówić o buke-zukuri, znanej już z poprzednich epok. Nowością było jednak shoin-zukuri, powstały pod koniec okresu Muromachi i rozwijany konsekwentnie w okresie Azuchi-Momoyama i Edo. Nazwa pochodzi od nazwy typowego mieszkania kapłana buddyjskiego – shoin (mamy więc kolejny związek z wpływami buddyjskimi w tym okresie). Znajdowały się tam: tokoma – nieco podwyższona alkowa, na której umieszczano grafikę lub ikebanę, chigaidana  – ścienna etażerka, shoin – niski stół przymocowany do ściany, fusuma – przesuwana ścianka działowa pełniąca funkcje drzwi, go-tenjo – kasetonowy sufit oraz engawa – weranda obiegająca cały budynek.

Aby jednak mój dzisiejszy wpis nie ograniczał się jedynie do fachowych terminów należałoby przytoczyć kilka przykładów architektury okresu Muromachi. Pierwszym, z pewnością dobrze znanym zabytkiem z tego czasu jest Kinkakuji z Kioto, znany także pod nazwą Świątynia Złotego Pawilonu. Wbrew polskiej nazwie nie jest to bynajmniej obiekt sakralny lecz rezydencja mieszkalna Ashikagi Yoshimitsu. Powstała ona w 1397 r. i niestety spłonęła podczas wojny Ōnin (1467–1477). Obecna budowla pochodzi z 1955 r. lecz z pewnością, mimo odtworzenia m.in. malowideł we wnętrzu, nie umywa się do pierwowzoru.

Świątynia Złotego Pawilonu w Kioto
Źrodło: Imahinasyon Photography via Foter.com / CC BY

Drugą ważną budowlą z Kioto jest mniej znana Ginkakuji, czyli Świątynia Srebrnego Pawilonu, bardzo silnie związana z buddyzmem Zen. Powstała ona z inicjatywy Ashikaga Yoshimasy lecz jej budowę zakończono już po jego śmierci, w 1490 r. Wzorowana była na wyżej wspomnianej Kinkakuji, jednakże w przeciwieństwie do niej stała się oficjalną świątynią Zen, a nie rezydencją.

Świątynia Srebrnego Pawilonu w Kioto
Źródło: KimonBerlin via Foter.com / CC BY-SA

Tymi dwoma przykładami zakończę dzisiejszy wpis. Zapraszam do komentowania i przytaczania swoich spostrzeżeń na temat architektury okresu Muromachi 🙂

Agnieszka Gach

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *