Ikebana

Żródło: trengarasu via Foter.com / CC BY-SA

Witajcie! Zbliża się wiosna, pora roku, która kojarzy mi się przede wszystkim z… kwiatami. W dzisiejszym poście postanowiłam zająć się więc właśnie nimi, a raczej sztuką ich układania jaką jest ikebana. Jeśli jesteście zainteresowani tym teatrem i chcecie dowiedzieć się czegoś więcej, zapraszam do lektury dzisiejszego wpisu.

 

Ikebana, znana także pod nazwą kadō jest tradycyjną japońską sztuką układania nie tylko kwiatów lecz także łodyg, liści i gałęzi, które w połączeniu tworzą harmonijną, linearną konstrukcję, zgodną z estetyką Japonii. Ważnym elementem są także same naczynia, w których prezentuje się ułożone kompozycje kwiatowe (najlepsze są długie i wąskie wazony). Stosuje się także specjalne podpórki, które podtrzymują kwiaty w odpowiedni sposób oraz kenzan – płytki, wyposażone w kolce, które ułatwiają pracę i sprawiają, że łatwiej można nabijać na nie pędy tworzące kompozycję.

Początki ikebany wywodzą się z ofiar kwietnych składanych w chińskich świątyniach buddyjskich w VI wieku, zwanych kyōka. Samą ikebanę zaczęto wiązać ze sztuką jednak dopiero później, w okresie Muromachi-Ashikaga (1336-1573). Był to bowiem czas rozwoju tradycyjnych sztuk japońskich – nie tylko ikebany, ale także architektonicznego stylu shoin-zukuri, ceremonii herbacianej, czy teatru nō.

W ciągu wieków rozwinęły się liczne style i szkoły układania kwiatów. Za najstarszy uznaje się styl rikka („stojące kwiaty”). Za jego autora przyjmuje się mnicha ze świątyni Rokkaku-dō (w Kioto) -Senkeia Ikenobō. Była to sztuka układania kwiatów, która miała oddawać wspaniałość i piękno natury (stąd posługiwanie się takimi roślinami jak sosna, cyprys i cedr). Popularną wersją tej kompozycji jest połączenie chryzantemy, cyprysu i bambusu, którą często układa się w Japonii z okazji Nowego Roku.

Ikebana, styl rikka Źródło: zigazou76 via Foter.com / CC BY

Ikebana, styl rikka
Źródło: zigazou76 via Foter.com / CC BY

Kolejną odmianą ikebany jest styl shoka (lub seika). Powstał on ok. 2 połowy XV wieku. Autorem był Yoshimasa. W kompozycji tej wszystkie wierzchołki tworzą trójkąt. Najczęściej stosowanymi roślinami są aspidistry, lilie i róże. Często spotyka się także shokę stworzoną z jednego kwiatu. Najznamienitszą autorką ikeban w ty stylu jest niewątpliwie Saigetsu Yamanoto, która kieruje szkołą ikebany – kofu.

Ikebana, styl shokaseika Źródło: M. Martin Vicente via Foter.com / CC BY

Ikebana, styl shokaseika
Źródło: M. Martin Vicente via Foter.com / CC BY

W XV w. powstał także styl nageire („wrzucane kwiaty”). Inną, przyjęta nazwą jest „cha-bana”, co oznacza „kwiaty herbaty”. Wiąże się to z faktem iż kompozycje kwiatowe w ty stylu używane były podczas ceremonii herbacianej. Styl ten charakteryzuje się swobodnym ułożeniem kwiatów w wazonach, które są skierowane w trzech różnych kierunkach.

Tworzenie ikebany w stylu nageire Źródło: :: shodan :: via Foter.com / CC BY

Tworzenie ikebany w stylu nageire
Źródło: :: shodan :: via Foter.com / CC BY

W 1890 roku wykształciła się kolejna odmiana ikebany – styl moribana („spiętrzone kwiaty”). Składa się on z czterech odmian: pionowej (kompozycja pionowa, składająca się głównie z mieczyków), pochyła (głównie z użyciem chryzantem), kaskadowa oraz kompozycje, które mają przypominać malutki krajobraz jeziora.

Ikebana, styl moribana Źródło: MissMax via Foter.com / CC BY

Ikebana, styl moribana
Źródło: MissMax via Foter.com / CC BY

Innymi cechami charakteryzuje się styl heika. Nie używa się tutaj kenzanów, a wszystkie elementy kompozycji umieszcza się po prostu w wysokim wazonie. Także i w tym przypadku mamy do czynienia z czterema odmianami. Pierwsza z nich wykorzystuje tylko i wyłącznie chryzantemy i ma charakter pionowy. Druga, o kompozycji skośnej do przodu, tworzona jest przy użyciu przede wszystkim astrów. Następna, skośna do tyłu, wykorzystuje lilie, kalie, róże, peonie, tulipany i chryzantemy. Ostatnia natomiast charakteryzuje się kaskadowym układem żółtych i białych kwiatów akacji.

Ikebana, styl heika Źródło: Tim Buss via Foter.com / CC BY

Ikebana, styl heika
Źródło: Tim Buss via Foter.com / CC BY

Wszystkie wymienione powyżej style układania kompozycji kwiatowych należą do grupy tzw. styli klasycznych. Istnieje jednak także ikebana nowoczesna, która wykształciła się po 1930 roku, a która charakteryzuje się bardziej ekspresywnym stylem. Do najbardziej znanych nowoczesnych stylów ikebany należy m.in. jiyubana. Są to subiektywne kopie układów znajdujących się w naturze. Narzędziami może być wszystko: od szyszek, piór ptaków, poprzez szkło, plastik, aż po same kwiaty. Z kolei innym stylem jest morimono – niska kompozycja często umieszczona w wiklinowym lub plecionym koszyczku, wykorzystująca głównie chryzantemy i georginie. Używa się w niej także owoców. Trzecim współczesnym stylem jest kakebana. Wykorzystuje się w niej głównie niskie naczynia, talerzyki lub wiszące naczyńka, na których układa się jesienne liście, gałązki drzew owocowych i rośliny pnące. Wyjątkowymi stylami ikebany są jednak zeneika i jiyuka. Jako jedyne są przeznaczone do oglądania ze wszystkich stron. Charakteryzują się także dowolnością łączenia motywów i materiałów. Warto wspomnieć, że styl zeneika nazywany jest często stylem awangardowym. Ostatnim współczesnym stylem jest gigant. Jak sama nazwa skazuje, są to olbrzymie kompozycje z liści i gałęzi.  W 1958 roku Sofu Teshigahara ze szkoły Sogetsu stworzył największą kompozycje w tym stylu, która osiągnęła 25 m wysokości.

Jiyuka Źródło: PHOTO/arts Magazine via Foter.com / CC BY

Jiyuka
Źródło: PHOTO/arts Magazine via Foter.com / CC BY

To koniec jeśli chodzi o informacje na temat ikebany. Jak wam się podoba ta tradycyjna sztuka japońska? A może sami próbujecie swoich sił w tej dziedzinie? Zapraszam do komentowania

P.S. Na pożegnanie dodaje link do angielskiego filmu pokazującego jak ułożyć przykładową kompozycję.  Enjoy!

 

 

Agnieszka Gach

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *